‘Mijn rapport over IS wordt door het OM verkeerd geïnterpreteerd’
Een veelvuldig aangehaalde studie over Nederlandse Syriëgangers zou in rechtszaken verkeerd worden geïnterpreteerd. Het Openbaar Ministerie (OM) concludeert uit het rapport Bestemming Syrië dat Nederlandse vrouwen in het kalifaat onherroeppelijk betrokken raken bij de gewapende strijd, terwijl dat volgens de auteurs van de studie niet blijkt uit hun onderzoek, meldt NRC Handelsblad. Ook zouden belangrijke nuanceringen uit het rapport zijn geschrapt. Ruud Peters, emeritus-hoogleraar islamitisch recht aan de UvA en co-auteur van het rapport geeft uitleg.
Wat is Bestemming Syrië voor rapport?
‘Het rapport is geschreven in opdracht van de rechtbank Rotterdam en maakt onderdeel uit van een dossier in een rechtszaak tegen Syriëgangers. Samen met collega’s van de universiteit Leiden heb ik onderzoek gedaan naar de leefomstandigheden van Nederlandse Syriëgangers. We hebben interviews afgenomen met bijvoorbeeld familieleden van Syriegangers, mensen ter plaatse en met de overheid. Als islamoloog ging ik vooral over de vraag hoe IS precies in elkaar zit en welk recht ze toepassen.’
Wat gaat er nu mis?
‘Een belangrijke conclusie was dat mannelijke Syriëgangers hoe dan ook betrokken raken bij de gewapende strijd. Let wel: het gaat dus over mannen. Voor vrouwen zit het net wat anders. Het OM gebruikt ons rapport nu ook in de rechtszaak tegen een vrouw, Laura H., als bewijs dat ze zou hebben deelgenomen aan de gewapende strijd. Alleen blijkt dat niet uit ons onderzoek.’
Was u daarvan op de hoogte?
‘Nee, ik hoorde pas toen ik gebeld werd door een journalist van NRC. Ik ben er wel een beetje van geschrokken, maar ik vind het op zich niet heel vreemd dat het OM het rapport interpreteert op een manier die hen goed uitkomt. Ze willen natuurlijk zo veel mogelijk bewijs halen uit dit rapport. Alleen, het staat er niet in. Ik vind dat ze daarin te ver gaan.’
Vindt u dat het OM uw onderzoek misbruikt?
‘Nou, nee. Tot nu toe is het gebruikt bij de veroordeling van een aantal Syriëgangers en dat was volgens mij in die gevallen terecht, daar hebben ze ook de feiten uit het rapport gehaald die inderdaad uit het rapport te halen zijn. Maar in het geval van Laura H. ligt dat anders. Ik denk ook niet dat dat geaccepteerd zal worden in de rechtbank. De verdedigers weten natuurlijk precies wat er in het rapport staat en wat niet, dus die gaan daar zeker hun voordeel mee doen.’
Volgens NRC Handelsblad zijn er nuancerende alinea's uit het onderzoek geschrapt.
‘Dat klopt. Dat gebeurde op verzoek van de rechtbank Rotterdam, die dus ook de opdrachtgever is van het onderzoek. In eerste instantie was het rapport niet openbaar, maar mijn collega’s en ik wilden het graag publiceren. Het leek ons relevante informatie, ook buiten de rechtszaal om. De rechtbank ging akkoord, maar eiste wel dat bepaalde passages geschrapt werden. Het ging om vragen die volgens de rechtbank te specifiek betrekking hadden op die ene rechtszaak. We hebben dus een gekuiste versie online gezet voor een breder publiek.
Maar wat blijkt nu? In nieuwe rechtzaken gebruikt het OM het nieuwe rapport en dus niet de oorspronkelijke versie, die speciaal bedoeld was voor de rechterlijke macht.’
Gaat u actie ondernemen?
‘Dat kan niet want wij zijn geen partij in deze zaken, maar de verdedigers zullen ongetwijfeld zwaar oppositie voeren op dit punt. Wat dat betreft heb ik gelukkig voldoende vertrouwen in de Nederlandse rechtsstaat.’
In een eerdere versie van het artikel stond dat ook de veiligheidsdiensten bij het onderzoek betrokken waren. Dit blijkt niet het geval.
