Welke rol heeft de moderne magistraat in de samenleving? En hoe kan hij zich hierin zelf het beste positioneren? Deze vragen stonden centraal tijdens het symposium 200 jaar rechterlijke macht in Amsterdam: Magistraat onder de mensen', dat woensdagmiddag in het Oost-Indisch Huis plaats had. Het programma van de middag bestond uit twee delen. Allereerst werden er drie lezingen gegeven. Daarna was er voor studenten en medewerkers van de UvA de gelegenheid om in rondetafelgesprekken in gesprek te gaan met verschillende mensen uit de rechterlijke praktijk.
Tv-programma’s
Tijdens de paneldiscussie gingen hoofd opleidingen rechtbank Sieneke van Boekhoudt, hoofdofficier van justitie Theo Hofstee, president gerechtshof Leendert Verheij en hoofdadvocaat-generaal Frits van Straelen met elkaar in gesprek over de toekomst van de rechterlijke macht in Nederland. Van Boekhoudt stelde daarbij dat de magistraat zich tegenwoordig in een glazen huis bevindt: bij zijn werk wordt hij van allen kanten bekeken door de buitenwereld, maar hij moet de samenleving zelf ook actief observeren.
Ook de andere sprekers stelden dat voeling met de samenleving een belangrijke eigenschap is van de moderne magistraat. Verheij merkte daarbij op dat dit niet moet betekenen dat de rechtspraak een kwestie wordt van ‘u vraagt en wij draaien’. Hij onderstreepte de rechte rug die de rechter moet behouden. Wel zag hij het als een taak om het hoe en waarom van de rechtspraak helder te maken naar de samenleving.
Over de toename aan zichtbaarheid van de rechterlijke macht op televisie toonden de sprekers zich positief. Dat de rechter niet meer alleen in het NRC en Nieuwsuur optreedt, maar tevens in populaire programma’s als De Wereld Draait Door zag Hofstee als een grote vooruitgang. Hoe meer mensen op de hoogte worden gebracht van de afwegingen waarvoor de macht staat hoe beter, aldus zijn visie. De opmerking uit het publiek dat ervoor gewaakt moet worden dat de gerechtelijke uitspraak in praatprogramma’s eenvoudig kan vervallen tot ‘zomaar een mening’, onderschreven de sprekers. Maar, zo stelde Verheij, wanneer heldere afspraken gemaakt worden met tv-programma’s kan ook voor een groot publiek wel degelijk een waarachtig beeld naar voren komen.
Kloof
‘Deze dag is onderdeel van het landelijke programma in het kader van 200 jaar rechterlijke macht en een samenwerking met het gerechtshof te Amsterdam. Tijdens dit symposium wilden we de nadruk specifiek leggen op de veranderende rol van die rechterlijke macht in de samenleving’, aldus organisator en hoogleraar rechtspleging Eddy Bauw. Volgen hem kwamen in de discussie prikkelende vragen aan bod. Hij toonde zich tevreden over de opkomst van studenten naar de gespreksmiddag. ‘Studenten staan natuurlijk al wel met één been in het vak, maar komen op feestjes en in de kroeg nog vaak genoeg in aanraking met de in de samenleving heersende visie op “het recht”. Door rechtenstudenten in gesprek te laten gaan met rechters en officieren proberen we iets van de kloof tussen burger en rechtspleging te overbruggen.’
Tv-programma’s
Tijdens de paneldiscussie gingen hoofd opleidingen rechtbank Sieneke van Boekhoudt, hoofdofficier van justitie Theo Hofstee, president gerechtshof Leendert Verheij en hoofdadvocaat-generaal Frits van Straelen met elkaar in gesprek over de toekomst van de rechterlijke macht in Nederland. Van Boekhoudt stelde daarbij dat de magistraat zich tegenwoordig in een glazen huis bevindt: bij zijn werk wordt hij van allen kanten bekeken door de buitenwereld, maar hij moet de samenleving zelf ook actief observeren.
Ook de andere sprekers stelden dat voeling met de samenleving een belangrijke eigenschap is van de moderne magistraat. Verheij merkte daarbij op dat dit niet moet betekenen dat de rechtspraak een kwestie wordt van ‘u vraagt en wij draaien’. Hij onderstreepte de rechte rug die de rechter moet behouden. Wel zag hij het als een taak om het hoe en waarom van de rechtspraak helder te maken naar de samenleving.
Over de toename aan zichtbaarheid van de rechterlijke macht op televisie toonden de sprekers zich positief. Dat de rechter niet meer alleen in het NRC en Nieuwsuur optreedt, maar tevens in populaire programma’s als De Wereld Draait Door zag Hofstee als een grote vooruitgang. Hoe meer mensen op de hoogte worden gebracht van de afwegingen waarvoor de macht staat hoe beter, aldus zijn visie. De opmerking uit het publiek dat ervoor gewaakt moet worden dat de gerechtelijke uitspraak in praatprogramma’s eenvoudig kan vervallen tot ‘zomaar een mening’, onderschreven de sprekers. Maar, zo stelde Verheij, wanneer heldere afspraken gemaakt worden met tv-programma’s kan ook voor een groot publiek wel degelijk een waarachtig beeld naar voren komen.
Kloof
‘Deze dag is onderdeel van het landelijke programma in het kader van 200 jaar rechterlijke macht en een samenwerking met het gerechtshof te Amsterdam. Tijdens dit symposium wilden we de nadruk specifiek leggen op de veranderende rol van die rechterlijke macht in de samenleving’, aldus organisator en hoogleraar rechtspleging Eddy Bauw. Volgen hem kwamen in de discussie prikkelende vragen aan bod. Hij toonde zich tevreden over de opkomst van studenten naar de gespreksmiddag. ‘Studenten staan natuurlijk al wel met één been in het vak, maar komen op feestjes en in de kroeg nog vaak genoeg in aanraking met de in de samenleving heersende visie op “het recht”. Door rechtenstudenten in gesprek te laten gaan met rechters en officieren proberen we iets van de kloof tussen burger en rechtspleging te overbruggen.’
